شکل حکومت از دیدگاه امام خمینی
در آستانه بيست و هشتمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي جا دارد كه به شعار اساسي مردم در طول زمان انقلاب توجه بيشتري شود كه استقلال، آزادي، جمهوري اسلامي بود كه متاسفانه اخيرا حداقل 2 شعار از سه شعار اساسي يعني آزادي و جمهوري اسلامي از سوي بعضي افراد مورد خدشه واقع شده است. پرواضح است كه آزادي موردنظر مردم و رهبري انقلاب آزادي بيقيد و شرط و ولنگاري نبوده بلكه آزادي در چارچوب اسلام و قانون منبعث از اسلام بوده است. اما آن چيزي كه امروز بيشتر مورد هجمه قرار گرفته جمهوري اسلامي و نقش مردم در تعيين نوع حكومت است كه البته هر كسي ميتواند در اين خصوص نظر خود را ابراز نمايد اما نسبت دادن نظر شخصي به حضرت امام كمال بيانصافي است. جمهوريت نظام تنها نماد و مظهر مردمسالاري و در كنار اسلاميت يكي از دو ركن اصلي جداييناپذير نظام جمهوري اسلامي است و حضرت امام بارها و بارها به نقش مردم در تعيين نوع حكومت تاكيد داشتهاند كه به برخي از آنها اشاره ميشود.
حضرت امام(ره) در جواب خبرنگار تايمز لندن كه صريحا ميپرسد چه نوع حكومتي را در ايران مايليد ببينيد، جواب ميدهند: «ما جمهوري اسلامي را اعلام كردهايم و ملت با راهپيماييهاي مكرر به آن راي دادهاند. حكومتي است متكي به آراي ملت و مبتني بر قواعد و موازين اسلامي1.»
و يا در جواب خبرنگار روزنامه گاردين كه از نوع حكومت پرسيدهاند امام پاسخ دادهاند: «ما خواهان استقرار يك جمهوري اسلامي هستيم و آن حكومتي است متكي به آراي عمومي. شكل نهايي حكومت با توجه به شرايط و مقتضيات كنوني جامعه توسط مردم تعيين خواهد شد»2 .
همچنين در جواب خبرنگار سنيمذهب مجله المستقبل كه از انطباق حكومت اسلامي با شكل خلافت اسلامي سوال كرده بود در جواب مشابهي فرمودهاند: «حكومت جمهوري اسلامي مورد نظر ما از رويه پيامبر اكرم(ص) و امام علي(ع) الهام خواهد گرفت و متكي به آراي عمومي ملت ميباشد و نيز شكل حكومت با مراجعه به آراي ملت تعيين ميگردد»3 .
حكومت مطلوب از ديدگاه امام خميني(ره) جمهوري اسلامي ميباشد يعني حكومتي كه شالوده آن بر مبناي راي مردم و متكي به آراي مستقيم و غيرمستقيم آنان است كه در قوانين و شرايط تابع شرع مقدس است «حكومتي مبتني بر ضوابط اسلام و متكي به آراي ملت».4 بنابراين هر نظامي كه فاقد اين دو مشخصه باشد نظام موردنظر امام نيست.
لذا آنهايي كه جمهوريت نظام را مورد خدشه قرار ميدهند و اعتقادي به آراي مردم ندارند بايد بدانند كه در نظام سياسي موردنظر امام شالوده هرم قدرت با انتخاب مردم تشكيل ميشود و مسوولان با واسطه يا بيواسطه مورد انتخاب مردم هستند.
مسوولان دولتي در برابر اعمال خويش در مقابل ملت مسوول هستند و هر كسي از وظيفه خويش سر باز زند مردم او را ساقط ميكنند، پس مردم نه تنها مسوولان را انتخاب ميكنند بلكه انتخاب شكل حكومت هم از حقوق فطري مردم است.
بنابراين حضرت امام در موارد متعددي به لزوم پيروي از آراي مردم اشاره ميكنند و از ديدگاه ايشان كسي حق ندارد اراده خود را به مردم تحميل كند و حتي در بعضي از موارد به صراحت مشروعيت نظام را منبعث از آراي مردم ميدانند آنجا كه ميفرمايند: «بنابراين [حق] نداريم كه يك تحميلي بر ملتمان بكنيم، اسلام به ما اجازه نداده است ديكتاتوري بكنيم. ما تابع آراي ملت هستيم. ملت ما هر طور راي داد ما هم از آنها تبعيت ميكنيم. ما حق نداريم، خداي تعالي به ما حق نداده است، پيغمبر اسلام به ما حق نداده است كه به ملتمان چيزي را تحميل كنيم.»5
همچنين ايشان در بيان ضوابط حكومت اسلامي ميفرمايند: «اولا متكي به آراي ملت باشد به گونهاي كه تمامي آحاد ملت در انتخاب فرد يا افرادي كه بايد مسووليت و زمام امور را به دست گيرند شريك باشند، در اين حكومت به طور قطع بايد زمامداران امور دائما با مردم مشورت كنند و اگر نمايندگان موافقت نكنند نميتوانند به تنهايي تصميم بگيرند»6 .
با توجه به عبارات فوق حضرت امام خميني ضمن تاكيد بر اسلاميت نظام هرگز مشروعيت الهي را چماقي براي سركوبي خواستههاي مردم و دستاويزي براي ديكتاتوري ندانستهاند.
لذا آنهايي كه حاكميت الهي را به معناي ناديده گرفتن رأي مردم تفسير ميكنند يا از حقيقت حكومت اسلامي اطلاع كافي ندارند يا به دنبال تامين نظرات و ديدگاه خودشان تحت عنوان حكومت اسلامي هستند. پس حاكميتي كه برخلاف راي مردم باشد و براساس زور تحميل شده باشد نميتواند با خداي مردم ارتباط داشته باشد چون خداوند به بندگان خود ظلم روا نميدارد و آنان را آزاد آفريده است. لذا شايسته است در سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي يكبار ديگر به شعار اساسي انقلاب كه با هدايت رهبر كبير انقلاب اسلامي بر زبان مردم جاري شد توجه كنيم و از جمهوري اسلامي كه ميراث گرانقدر حضرت امام(ره) است پاسداري كنيم. بنابراين هرگونه شعار و اظهارنظر و يا اقدام عملي كه جمهوريت نظام را هدف گرفته و يا در تضعيف آن بكوشد اقدام انحرافي و متضاد با انديشههاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران و قانون اساسي است.
· عضو شوراي مركزي حزب اعتماد ملي
1-صحيفه نور – ج 4 ص 169
2-صحيفه نور – ج 2 ص 26
3-همان منبع – ج3 ص 27
4-همان منبع- ج 3 ص 43
5-همان منبع- ج 10 ص 181
6-همان منبع- ج 4 ص 212
